Ludwik MakolondraID: 84

Ludwik MakolondraID: 84

1874-1942

Rzeźbiarz, mistrz kamieniarstwa

Ludwik Makolondra (ur. w 1874 roku we Lwowie, zm. w 1942 roku we Lwowie). Rzeźbiarz, mistrz kamieniarstwa

Dostępnych jest wiele informacji o rzeźbiarzu. Pochodził prawdopodobnie z rodziny Makolondrów, do której należały budynki na obecnej ulicy Lewickiego (nr 105-109). 

Mniej więcej w latach 1889-192 uczył się w Szkole Przemysłu Artystycznego przy Miejskim Muzeum Przemysłowym we Lwowie (później – Państwowa Szkoła Przemysłowa) u Tadeusza Wiśniowieckiego. W aktach z roku szkolnego 1889/1890 znalazła się informacja o tym, że rzeźbiarz Ludwik Makolondra zasługuje na publiczne wyróżnienie.  

Otrzymawszy z czasem koncesję  na wykonywanie prac kamieniarskich, w 1901 roku Ludwik Makolondra otworzył  własną pracownię na ul. Św. Pawła 10 (obecnie – ul. Schimserów), w pobliżu Cmentarza Łyczakowskiego. Specyfika wykonania robót kamieniarskich na cmentarzu, różne zamówienia budowlane i konieczność prowadzenia skomplikowanych spraw skłoniły Makolondrę do kontynuowania nauki. W latach 1901-1903 odbył jako czeladnik kamieniarski dwuletni kurs doskonalenia w Państwowej Szkole Przemysłowej.  

W otwartej przez Makolondrę  pracowni wykonywane były różne elementy konstrukcji budowlanych i dekoracyjnych, ołtarze kościelne, jednak przede wszystkim – grobowce z różnych materiałów dla lwowskich cmentarzy.  

Najwcześniejsze prace rzeźbiarskie Makolondry to figura Matki Bożej na grobowcu Jana i Julii Makolondrów na Cmentarzu Łyczakowskim (ok. 1900, kwatera nr 57) oraz na mogile Teodora Czuchraja na cmentarzu w Zniesieniu (ok. 1901-1902), dla których, za słowami lwowskiego badacza Jurija Birulowa, „charakterystyczny jest średni poziom techniki wykonania oraz skłonność do naturalistycznego traktowania obrazu”.  

W kolejnym okresie rzeźbiarz skupił się prawie zupełnie na wykonaniu prac kamieniarskich, spod jego dłuta wychodziły dość jednorodne grobowce z granitu, marmuru i piaskowca, czasami ozdobione różnymi dekoracjami. Podpisywane były zawsze jego nazwiskiem. W archiwum Lwowskiego Państwowego Archiwum zachowały się szkice Ludwika Makolondry przedstawiające grobowce i obeliski, wykonane przez niego w latach 1910-1930.  

W okresie tym firma Ludwika Makolondry stała się jedną z największych form zajmujących się obróbką kamienia i wykonaniem rzeźb we Lwowie. Często współpracowali z nią lwowscy rzeźbiarze i architekci.  

Ludwik Makolondra spokrewniony był z właścicielami innej lwowskiej firmy kamieniarskiej, Aleksandrem i Klotyldą Zagórskimi, których warsztat znajdował się  tuż obok, przy ul. Piekarskiej 89. O związkach rodzinnych z nimi świadczy pochowanie w jednym z grobowców rodzinnych Makolondrów w kwaterze nr 1 Anny z Zagórskich Makolondrowej (1841-1911). W tym samym grobowcu spoczywa również sam Ludwik Makolondra, który zmarł we Lwowie w 1942 roku. 

Works

Ogromna liczba grobowców rodzinnych na Cmentarzu Łyczakowskim, w tym

  • Trzy rodzinne grobowce Makolondrów (kwatery nr 1, 43, 57);
  • Grobowiec rodziny Antoniego Chamca, koniec lat 20.
  • Grobowiec Jakuba Tomalskiego (kwatera nr 63)
  • Grobowiec rodziny Czajkowskich, 1942.

W innych miejscach:

  • Figura Matki Boskiej na mogile Teodora Czuchraja na cmentarzu w Zniesieniu (obecnie część Lwowa), ok. 1901-1902.
  • Nagrobek na mogile ks. Marcina Serwackiego na Cmentarzu Janowskim we Lwowie (ok. 1910).

Related places

  • Вул. Снопківська, 47 – Львівський коледж декоративного та ужиткового мистецтва

    Будинок колишньої Промислової Школи (1907-1909, архітектори Владислав Садловський, А. Вайсс; 1920-і рр. - добудова). Стиль будівлі – cецесія. Сьогодні (2008 p.) – будинок Львівського технікуму залізничного транспорту і Львівського коледжу декоративного і ужиткового мистецтва ім. І. Труша.

    More
  • Вул. Мечнікова – Личаківський цвинтар

    Личаківський цвинтар розташований при вул. І. Мечнікова, його територія займає Личаківське плато і прилеглі до нього околиці. Сьогодні це найдавніший збережений цвинтар Львова, який був офіційно відкритий у 1786 році. Він є одним із найвідоміших європейських некрополів, який містить велику кількість мистецьких пам'яток, визнаний пам'яткою історії, археології та мистецтва національного значення. Тут розміщені могили багатьох видатних осіб, військові поховання часів Першої та Другої світових воєн, тощо.

    More
  • Вул. Шевченка – Янівський цвинтар

    Янівський цвинтар заснований у 1883 р., розташований при вул. Т. Шевченка. Сьогодні його площа становить близько 38 га, на його 68 полях поховано понад 200 тис. осіб. Тут розміщені численні гробівці, що мають високу мистецьку вартість, а також цивільні та військові поховання з Першої і Другої світових воєн, зокрема стрільців УГА, польських військових, гітлерівців, жертв Янівського концтабору 1941–1943 рр. У 1962 р. до цвинтаря приєднано територію розташованого поруч єврейського цвинтаря, заснованого ще у 1855 р. З 1980-х рр. Янівський цвинтар закритий для поховань через брак вільного місця.

    More
  • Ul. Zaklińskich – Cmentarz Zniesieński

    Цвинтар розташований на території історичного Кайзервальду при суч. вул. Заклинських. Розміщений у невеликому яру між двома схилами. Цей цвинтар заслуговує на особливу увагу, оскільки тут містяться недосліджені мистецькі пам'ятки ХІХ ст., а також історико-меморіальні поховання з Першої світової війни та Українсько-польської війни 1918–1919 рр., зокрема поховання бійців УГА, в'язнів Талергофу, активістів товариства "Просвіта" та "Союзу Українок".

    More
  • Просп. Свободи, 15 – музей Етнографії та художнього промислу (кол. Галицька Ощадна каса)

    Колишній будинок Галицької Ощадної Каси. Тепер (2015 p.) — будинок Львівського музею етнографії та художнього промислу НАН України та Інституту народознавства НАН України. Побудований на місці давнього "Англійського готею" за проектом арх. Юліана Захаревича у 1889–1891 рр. для будинку Галицької ощадної каси. Стиль — пізній історизм (неоренесанс). Імпозантна банківська споруда, локована на наріжній ділянці, на куті просп. Свободи (східний фасад) та вул. В. Гнатюка (північний фасад). Разом з розташованим навпроти будинком колишнього Празького Банку творить один з найпомітніших акцентів просп. Свободи. Об'єкт використовується як музейний будинок з 1950 року.

    More
  • Вул. Снопківська, 47 – Львівський коледж декоративного та ужиткового мистецтва

    Вул. Снопківська, 47 – Львівський коледж декоративного та ужиткового мистецтва
  • Вул. Мечнікова – Личаківський цвинтар

    Вул. Мечнікова – Личаківський цвинтар
  • Вул. Шевченка – Янівський цвинтар

  • Ul. Zaklińskich – Cmentarz Zniesieński

    Ul. Zaklińskich – Cmentarz Zniesieński
  • Просп. Свободи, 15 – музей Етнографії та художнього промислу (кол. Галицька Ощадна каса)

    Просп. Свободи, 15 – музей Етнографії та художнього промислу (кол. Галицька Ощадна каса)

Sources

  1. S.S. Nicieja. Cmentarz Łyczakowski we Lwowie w latach 1786-1986. Wydanie drugie, poprawione.- Wrocław-Kraków-Gdańsk-Łódź: Ossolineum, 1989. S. 28, 38. 194.
  2. Lwów. Ilustrowany przewodnik. - Lwów: Centrum Europy, Wrocław: Via Nova, 2006. S.201, 263, 277.
  3. J. Biriulow. Rzeźba Lwowska. – Warszawa: Neriton; Stowarzyszenie Sztuki Niwoczesnej w Toruniu, 2007. S. 247.
  4. Sprawozdanie  c.k. Szkoły dla przemysłu artystycznego przy Miejskim Muzeum Przemysłowem we Lwowie za rok szkolny 1889/90.- Lwów, 1890.
  5. Sprawozdanie  c.k. Państwowej Szkoły  Przemysłowej a we Lwowie za rr. szk. 1901/1902, s. 28; 1902/1903, s. 18.
  6. ДАЛО. Ф.2, оп. 4, спр. 1267, арк. 15, 24;  Ф. 3, оп. 1, спр. 3593, арк. 37, 57; Ф. Р -37, оп. 4, спр. 199, с. 21, 23; Ф. 3152, оп. 1, спр. 29, арк. 22; Ф. 3152, оп. 1, спр. 35, арк.. 69.

Citation

Hałyna Glembocka. "Ludwik Makolondra". Lviv Interactive (Center for Urban History, 2026). URL: https://lia.lvivcenter.org/pl/persons/makolondra-ludwik/

Author: Hałyna Glembocka